Karadeniz'de Savaş Riski Sigorta Maliyetleri Rekor Seviyeye Ulaştı
Ukrayna'nın Rusya bağlantılı tankerlere yönelik son dönemde gerçekleştirdiği drone saldırıları, Karadeniz'de seyreden gemilerin savaş riski sigorta primlerinde dramatik bir artışa neden oldu. Dünyanın en büyük sigorta brokeri Marsh'ın verilerine göre, Rusya limanlarına yapılan seferlerin sigorta maliyeti üç kattan fazla yükseldi.
Marsh'ın Denizcilik ve Kargo Departmanı Başkanı Marcus Baker, son gelişmeler öncesinde gemi değerinin yüzde 0,25-0,30'u seviyesinde seyreden primlerin, geçtiğimiz hafta yüzde 0,50-0,75 bandına çıktığını açıkladı. Bazı sigortacılar ise Ukrayna limanlarına yapılan seferler için yüzde 1'e varan oranlar talep ediyor. Bu oran, 2023 sonlarından bu yana görülen en yüksek seviyeyi temsil etmekle birlikte, Husilerin 2024'teki Kızıldeniz saldırıları sırasında ulaşılan yüzde 2'lik zirvenin altında kalıyor.
Gölge Filoya Yönelik Saldırılar
Sigorta maliyetlerindeki artışın tetikleyicisi, Ukrayna'nın geçtiğimiz Cuma günü Türkiye'nin Karadeniz kıyıları açıklarında Batı yaptırımları altındaki iki tankere düzenlediği drone saldırısı oldu. Kairos ve Virat adlı tankerler, Rusya'nın ana Karadeniz petrol terminali Novorossiysk'e boş olarak seyrederken hedef alındı. Her iki gemi de Rusya'nın yaptırımları delmek için kullandığı "gölge filo" kapsamında yer alıyor.
Ukrayna İstihbarat Servisi yetkilileri, saldırıların Rusya'nın petrol gelirlerini kısıtlamaya yönelik stratejik bir hamle olduğunu doğruladı. Denizcilik güvenliği kaynaklarına göre, Aralık 2024'ten bu yana Akdeniz dahil çeşitli lokasyonlarda en az yedi ayrı tanker patlamalara maruz kaldı ve Ukrayna'nın bu olaylarla bağlantılı olduğundan şüpheleniliyor.
Riskler Karadeniz'i Aştı
Endişe verici bir gelişme olarak, saldırılar Karadeniz sınırlarını da aştı. Geçtiğimiz hafta Senegal kıyılarında Türk bandıralı Mersin tankeri dört ayrı harici patlama sonucu hasar gördü. Gemi yönetimi, olayda can kaybı veya çevre kirliliği yaşanmadığını açıkladı. Denizcilik güvenliği uzmanları, geminin daha önce bir Rus limanına uğramış olmasından hareketle, saldırının yapışkan mayınlarla gerçekleştirildiğini değerlendiriyor.
Bu olay üzerine İstanbul merkezli Beşiktaş Denizcilik, Rusya ile ilgili tüm seferlerini askıya aldığını duyurdu. Vessel Protect şirketinin Operasyon Başkanı Munro Anderson, "Senegal'i kimse yüksek savaş riski bölgesi olarak haritaya koymazdı. Bu tür öngörülemeyen saldırılar, sigorta oranlarını küresel çapta yukarı çekebilir" uyarısında bulundu.
Diplomatik Gerilim Tırmanıyor
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2 Aralık'ta yaptığı açıklamada saldırıları "korsanlık" olarak nitelendirdi ve Ukrayna'yı "denizden tamamen kesme" tehdidinde bulundu. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise Karadeniz'deki Rusya bağlantılı tankerlere yönelik saldırıların bölgedeki herkesin güvenliğini tehdit ettiğini ve Ukrayna savaşının ulaştığı boyutu gösterdiğini belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıların kabul edilemez olduğunu ifade ederek "tüm ilgili taraflara" uyarıda bulundu.
NATO Bölgesine Sıçrama Riski
Romanya Savunma Bakanlığı, 3 Aralık'ta dalgıçların Köstence şehrinin 36 mil doğusunda bir Ukrayna yapımı Sea Baby drone'u etkisiz hale getirdiğini açıkladı. Bu gelişme, Karadeniz'e kıyısı olan Rusya ve Ukrayna dışındaki ülkeler için de risklerin arttığını gözler önüne serdi.
Denizcilik uzmanları, Ukrayna'nın saldırı kapasitesini artırması halinde Rusya'nın misilleme olarak Ukrayna tahıl ve amonyak ihracatını hedef alabileceği konusunda uyarıyor. Ancak eski Ukrayna Donanması Komutan Yardımcısı ve denizcilik analisti Andrii Ryzhenko, Rusya'nın Türkiye, Bulgaristan veya Romanya karasularındaki ticari gemilere saldırmasının NATO topraklarına saldırı anlamına geleceğini ve bunun pek olası olmadığını değerlendirdi.
Karadeniz, küresel tahıl ve petrol ticareti için kritik öneme sahip stratejik bir koridor olmaya devam ediyor. Sigorta maliyetlerindeki artış, gemi başına günlük on binlerce dolarlık ek maliyet anlamına geliyor ve bu durum emtia fiyatlarına yansıma potansiyeli taşıyor.
