Bankalar kredi vermeye hazýr

“Müþterilerimiz Türkiye’de denizcilik sektörü þuana kadar bankalardan çok önemli anlayýþ ve destek gördü. Bankalar kredi vermeye hazýr ama firmalarýn da taahhüt ettiklerini yerine getirmesi lazým.” 

Finansal krizin ardýndan Türk tersanelerinde açýða yapýlan gemilerin satýlmasýnda büyük durgunluk yaþanýyor. Garanti Bankasý Ticari Bankacýlýk Pazarlama Koordinatörü Recep Baþtuð’a göre bu süreçte satýlan gemi sayýsý bir elin parmaklarýný geçmiyor. Denizcilik sektörüne 2003’ten buyana yaklaþýk 4,5 milyar dolar kredi saðlayan Garanti Bankasý, kriz süresince de doðru projelere finansman yaratmaya devam ediyor.

Satýþ amaçlý yapýlan gemilerin büyük kýsmýnýn post finansmaný bulunmuyor. “Biz bu kredileri vadesi maksimum 24 aya kadar yeni inþa kredisi olarak verdik” diyen Baþtuð, firmalarýn kredi vadelerini uzatmaya yönelik bir davranýþ sergilediklerini  belirterek “Denizcilik þirketlerinden gelen bu tür taleplerin hepsini olumlu karþýladýk. Bitmiþ gemiler post finansman bulamayýnca bunlarýn kýsa ve orta vadeli finansmanýný biz saðlamaya baþladýk. Bitmiþ gemilerde bir veya iki yýl vade tanýyoruz. Bu süre içinde gemi sahibi, gemiyi satar veya post finansman bulabilirse bizim kredimizi kapatabileceði bir imkân tanýyoruz” diye konuþtu.

Denizcilik sektörünün sýkýntýlý bir süreçten geçmesine raðmen, þuana kadar hiçbir müþteriyle ihtilaflý hale gelmediklerinin altýný çizen Baþtuð, þöyle konuþuyor:

“Müþterilerimiz bizden kaynaklanan bir olumsuzluk yaþamadý ve yaþamayacaktýr. Finansmanýný saðladýðýmýz projeleri aðýrlýklý olarak kimyasal tankerler oluþturuyor ve bu tankerler, þuan ki navlunlarla iki sene içinde ancak anaparanýn % 15 – 20’sini geri ödeyebilirler. Bizim beklediðimiz bir an önce gemi satýlsýn veya post finansman bulunsun ve bankamýzdaki kredi kapatýlsýn. Kredi vermediðimizden dolayý duran bir proje yok. Finansmanýný saðladýðýmýz projelerden 10 tanesi durdurulmuþ vaziyette.

Toplam proje maliyetinin % 10-20 lik kýsmýnýn harcandýðý gemilerde yatýrýmcý tercihi nedeni ile bu projeler durduruldu. Bizim içinde doðru olan buydu. Çünkü piyasanýn ne olacaðý belli deðil ve post finansman da bulamýyorlardý. Ýki projede de firmalarýn öz kaynak koymasýný bekliyoruz. Banka olarak biz taahhüdümüzü saðladýk ama firma öz kaynak koyamadýðý için projeler bekliyor.”

Sektörün ana bankasý konumunda olduklarýný ve bunun gereðini de þuana kadar yaptýklarýný söyleyen Baþtuð,  “Türkiye’de denizcilik sektörü þuana kadar bankalardan çok önemli anlayýþ ve destek gördü. Rakip bankalarýn da çok ciddi destek verdiðine inanýyorum. Gazetelerde bankalar kredi vermedi, gemi üretimi durdu diye haberler yapýlýyor ve bu bankacýlarý çok rahatsýz ediyor. Bankalar kredi vermeye hazýr ama firmalarýn da taahhüt ettiklerini yerine getirmesi lazým. Sadece kýzakta kalanlarý deðil yüzen gemileri de düþünmek gerekli, bu gemilerin yüzmesinde de bankalarýn payýnýn azýmsanmamasý gerektiðini düþünüyorum” dedi.

Yeni projeler geliyor

Denizcilik sektöründe yeni proje getirenlerin olduðunu söyleyen Recep Baþtuð, özellikle römorkör tarafýnda ciddi taleplerin olduðunu belirtti. Askeri projelerde artan bir talep olduðuna dikkat çeken Baþtuð, “Bizim portföyümüzün % 15’ini askeri projeler oluþturuyor. Ayrýca alýcýsý belli projelere devam ediyoruz. Römorkör ve barge projeleri de gelmeye baþladý. Açýða gemi yapanlar bizim ilgi alanýmýzda deðil. Açýða gemi yapacak olan firma artýk bilançosuyla  bunu yapmak zorunda” þeklinde konuþtu.  

2010 yýlýnda da yabancý bankalarýn piyasada çok aktif olacaðýný düþünmeyen Baþtuð,

“Kuru yük navlunlarý geminin iþletme maliyetini karþýlýyor, kredisini geri ödüyor ve armatöre de biraz para býrakýyor ama bu gemiye post finansman bulamýyorsunuz. Bulabilen çok nadir firma var. Bunlar da çok köklü firmalar” diye konuþuyor.  “Eðer böyle devam ederse bizim 2009’daki sýkýntýmýz 2010’da da olduðu gibi devam edecek.

Onlarýn kredi vermesi Tuzla’da inþa edilmiþ gemilerin satýlmasý demek. Yurt dýþýnda bu para bulunmadýðý sürece kimse buradan gemi alamaz” diyen Baþtuð bir baþka tehlikeye de dikkat çekiyor; “Çin, Tuzla’da inþa edilen gemi tonajýnda, gemi inþa etmeye de baþladý. Türkiye’de inþa edilenler kadar kaliteli olmasa da ayný tonajdaki gemileri belki de % 20 daha ucuza yapabilecek.”

Türk denizcilik sektöründe kurumsallaþmýþ þirket sayýsýnýn az olduðunu ve sektörün çoðunlukla aile þirketlerinden oluþtuðunu söyleyen Baþtuð, aile þirketlerinin bazýlarýnýn krizde sahip olduklarý farklý sektörlerdeki yatýrým ve gayrimenkullerini satarak ana iþlerine özkaynak olarak aktardýklarýný ancak bu firmalarýn sayýsýnýn maalesef çok azýnlýkta kaldýðýný belirtti. Baþtuð

“Bazý firmalar ise sorunun kendiliðinden geçmesini ve bu dönemi sadece banka kredisi ile atlatmayý hedeflediler. 2010 yýlýnda da 2009’a benzer bir süreç yaþanacaðý gözönüne alýnýrsa, sektördeki firmalar tarafýndan sorun ve sorunun çözümüne yönelik yapýlan konuþmalarda devletten ve bankalardan beklenen desteðin yanýnda bahsi geçen firmalarýn da ilave özkaynak saðlamalarý ve çözüme yönelik olarak kendi paylarýna düþen katkýyý da gerçekleþtirmeleri gerekmektedir.

Ayrýca sektörde yer alan tedarikçiler, taþeronlar, tersaneler, armatörler ve diðer firmalarýn da arzu edilmeyen sonuçlarýn doðmamasý için birbirlerine karþý anlayýþlý ve kontrollü davranmalarý gerekiyor. Sonuçta bu süreçten sektör firmalarý hep birlikte geçiyorlar, karþýlýklý anlayýþ herkesin yararýna olacaktýr.” dedi

“Çok yüksek fiyat beklenmemeli”

Yurtdýþý bankalarýn 2010 yýlýnda, alýþtýðýmýz türden bir postfinansman uygulamayacaðýný düþünen Recep Baþtuð, post finansman bulabilecek firma sayýsýnýn çok azalacaðýný belirtti.
“En büyük temennimiz bu bankalarýn uluslararasý nitelikteki armatörlere yeterli finansman imkaný saðlamasý, dolayýsý ile bu kiþilerinde Türk tersanelerinden gemi almalarýdýr diyen Baþtuð, tersanelerin önündeki tek çözümün sahip olduklarý gemilerin satýlmasý olduðunu ifade etti. Baþtuð, “Burada önemli olan fiyatýn ne doðrultuda olduðu. Maliyet, piyasa ve diðer etkenleri gözönüne alarak gemi satýþ fiyatýný belirlemek çok önemli. Çok yüksek fiyat beklentisi içinde olmamak gerekiyor” dedi.

“Gemi inþa istihdam için çok önemli”

Sektörün istihdam yönünden kriz sonrasýnda geldiði rakamlarýn çok çarpýcý olduðunu belirten Recep Baþtuð “Kriz sonrasýnda yapýlan açýklamalara göre sektörde istihdamda % 70’lik bir daralma yaþandý. Almanya, Çin, Japonya ve Güney Kore’de tersanelere verilen destekler sektörün sorunlarýnýn çözümüne yönelik olarak olumlu geliþmeler saðlamýþ ve rahat bir nefes aldýrmýþtýr. Türkiye için ekonomik öneminin yanýsýra  sektörün, istihdam açýsýndan da dikkate alýnmasý gerekmektedir” dedi.

Haber: LUMBUZ Dergisi-Dünya