Gemi finansmaný kabuk deðiþtiriyor

Küresel denizcilik endüstrisi büyük umutlar kadar korkularla da yeni bir yýla girdi. Denizciler kadar, gemi finansmanýnda faaliyet gösteren bankalarýn da gözü kulaðý piyasalarda. Çünkü kredilendirdikleri gemi projelerinin büyük kýsmý bu yýl filoya katýlacak. Bu gemilerin suya inmesiyle birlikte kredilerin geri ödemeleri de baþlayacak. Yeni fonlar yaratamayan bankalarýn tek umudu kredilerin geri dönmesi. Ancak denizcilik piyasalarý için yapýlan tahminler kredi geri dönüþlerinin zor olacaðýný gösteriyor.

Finansman krizinin ardýndan baþlayan sipariþ iptalleri bankalarýn üzerindeki yükü bir nebze de olsa azalttý. Araþtýrmacýlýk þirketi Petrofin’e göre 460 milyar dolarlýk borç defteri geçen yýl yaþanan sipariþ iptalleriyle, 420-410 milyar dolara kadar düþtü. Ancak kredilendirilemeyen projeler hiç de azýmsanmayacak ölçüde. Bazý analistler yaklaþýk 200 milyar dolarý bulan sipariþ defterindeki gemileri birilerinin defterden silmesi gerekeceðine inanýyor.

Gemi finans musluklarýnýn 2010’da açýlmasý bekleniyordu ancak DVB Bank Direktörü Geir Sjurseth böyle düþünmüyor. Sjurseth, “Bütün söyleyebileceðim iki veya üç yýl, bankalardan kredi bulmak çok zor olacak. Denizcilik piyasalarýndaki daralma devam ediyor ve bankalar da borç verecek imkâna sahip deðiller” diyor.

Uluslararasý gemi-finansman danýþmaný Ýlhan Yirmibeþoðlu da benzer görüþe sahip. Yeni fonlarýn ve kredilerin oluþturulamadýðýný söyleyen Yirmibeþoðlu,

”Krizden önce bir bankanýn piyasaya toplam 5 milyar dolar kredi açtýðýný varsayalým. Krizle beraber ilave kaynak bulamadýðý için bu bankanýn yeni projelere kredi verme imkâný kalmadý. Ancak mevcut 5 milyar dolarlýk krediden bir kýsmý geri ödenirse o açýlan limiti banka, çok iyi tanýdýðý, güvendiði, eski saðlam müþterisine kullandýrýyor. Þu an verilen kredilerin büyük kýsmý da bu þekilde verilen krediler. Yeni müþteri neredeyse imkansýz” diye konuþuyor.

Projeden kurumsal finansmana dönüþ var

Uluslararasý bankalarýn süt içerken dili yanmýþtý bir kere. Krizin ardýndan bazý bankalar gemi finansýndan çýkarken geri kalanlar da politikalarýný gözden geçirmeye baþladý. Bankalar gemi finansmanýna yönelik kredi kurallarýn sektörel risk analizi ve kredilendirme stratejilerini baþtan yazmaya baþladý. Artýk gemi finansman piyasalarýnda hiçbir þeyin eskisi gibi olmayacaðýnýn altýný çizen Yirmibeþoðlu, “Eskiden gemi-finansman bankalarý müþteriye kredi verilirken öncelikle firmanýn itibarýna, sonra da büyük oranda projeye bakarlardý.

Bundan sonra ise projenin kendisinden çok daha fazla firmalarýn bilançolarýna, mali yapýlarýna, kurumsal yapýlarýna, konsolide grup nakit akýþ tablolarýna, geçmiþ performanslarýna, kriz yönetim, þirket yönetim ve gemi operasyon tecrübelerine ve insan kaynaklarýnýn kalitesine bakacaklar. Ýþ, artýk proje finansmanýndan varlýða dayalý kurumsal finansmana dönecek” yorumunda bulunuyor.

Türkiye Kurumsal Yönetim Derneði (TKYD) Baþkaný ve Yapý ve Kredi Bankasý Yönetim Kurulu Baþkaný Tayfun Bayazýt da, kurumsal yönetimde þeffaflýk, sorumluluk ve hesap verebilir olma ilkelerini yerine getiren þirketlerin ucuz krediye daha kolay ulaþmak ve daha rekabetçi olmak açýsýndan öncelik taþýyacaðýný ifade ediyor. Bayazýt, “Ben þeffaf olmayacaðým, þöhretli bir þirketim ama bankalar bana kredi verecek. Böyle bir dünya yok” açýklamalarýyla dikkat çekiyor.

Yerli bankalar sadece projeye bakmadý

Garanti Bankasý Ticari Bankacýlýk Pazarlama Koordinatörü Recep Baþtuð ise uluslararasý piyasalarda gemi finansý yapan bankalarýn nasýl bir yol izleyeceðini merakla beklediðini vurguluyor. Nedeniyse þöyle açýklýyor Baþtuð:

“Çünkü portföyün tipi buna uygun deðil. Gemi finansmaný bu sektörün üstüne inþa edilen bir modeldi ve alýþtýklarý modeli terk etmeleri çok da kolay olmayacak. % 20 öz kaynak getiren herkese gemi finansmaný yaptýlar. Türkiye’de hiçbir banka, asýl iþi denizcilik olmayan firmalarýn projelerini kredilendirmedi. Gemi finansman bankalarý eðer bu modeli deðiþtirirse sektörde elenme olur. Çünkü herkes kredi alamayacak.

Geminin sahibi olan firmalarýn bilançolarýna bakýlarak kredi verilecek veya verilmeyecek. Saðlam bilançosu olan firmalar, % 10 özkaynaða karþýn % 90 kredi alabilirken daha zayýf bilançosu olanlar % 40 öz kaynaða karþýn % 60 finansman þeklinde de bir yapýlanmaya gidebilirler. Önceden herkese ayný orandaydý deðiþen sadece faiz oranlarýydý. Daha kurumsal firmalar düþük faize kredi alabiliyordu.”

Krizde uzun vadeli finansman kaynaklarýnýn ciddi yaralar aldýðýnýn altýný çizen DenizBank Kurumsal-Ticari Bankacýlýk ve Kamu Finansmaný Grubu Genel Müdür Yardýmcýsý Derya Kumru ise, bugüne kadar sektöre kredi veren köklü Avrupa bankalarýnýn artýk çok daha seçici olduðunu belirtiyor. Kumru “Eskiye göre bankalar, uzun vadeli kredi vereceði gemi alým projelerinde daha detaylý incelemeler istiyor. Geçmiþte % 10-20 özkaynak oranlarý ile verilen kredilerin artýk % 50 özkaynak % 50 kredi þeklinde veriliyor” þeklinde konuþuyor.

Haber: LUMBUZ-Dunya