Cem Yýlmaz gösterisine þöyle baþlar  ‘Oyun bitip, evlerinize daðýldýktan sonra, ola ki, biri size gösteride neler olup bittiðini sorarsa, sakýn anlatmaya kalkmayýn, çünkü beceremez, saçmalarsýnýz.’ Krizin baþladýðý ve devam eden günlerde, gelecekte denizcilik marketinde neler olabileceðini tahmin etmeye çalýþanlarýn bugüne kadar saçmaladýklarý gibi.

2008 yýlý eylül ayýnda Amerika Birleþik Devletleri’nde baþlayan ve salgýn bir hastalýk gibi tüm dünya ülkelerine yayýlan mali ve bunu takip eden ekonomik krizden en fazla denizcilik sektörünün etkilendiðini ve belli olumsuz etkilerinin de, özellikle bazý gemi tip ve tonajlarýnda 2009 yýlý boyunca devam ettiðini biliyoruz.

Geçen yýl krizin baþlamasýyla denizcilik marketinin dibe vurmasý ve kýsa sürede yaþanan þokun atlatýlmasýnýn ardýndan; araþtýran, iç sezilerini yorumlamaya çalýþan, beklentilerini dile getiren, bu krizi geçmiþ krizler ile mukayese etmeye çalýþan denizcilik sektöründeki her birey, marketin geleceði ile ilgili tahminde bulunmaya çalýþtý ve ortaya çok bilinmeyenli bir denklem çýktý. Öyle ya, marketin durumu ne olacaktý? Krizin boyutu nerelere varacaktý? Bu þartlar altýnda kredi borçlarý ödenebilir miydi?  Hele ki, bu navlunlarla… Ýþte böyle bir dönemde, duygular harekete geçip 2009 tahminleri yapýlmaya baþlandý ve sonuç ‘KARAVANA’.

Dökmecilerin muhteþem dönüþü ;
----------------------------------------   
Bu ay,  Moore  Stephens ve Clarkson Araþtýrma Servisi ortak bir rapor yayýmladý. Rapor 2100 adet geminin detaylarý ve 2008 yýlý için gerçek masraflar esas alýnarak hazýrlanmýþ ‘iþletme masraflarý’ (running cost) üzerineydi. Yine bu rapor esas alýnarak her gemi türü için son üç ayýn ortalama günlük kazançlarý alýnmýþ ve bu günlük kazançtan iþletme masraflarý düþürülerek gemilerin kazanç/kayýp eðrisi elde edilmiþtir.

Bu çalýþmada en iyi iþi Cape Size’larýn çýkardýðý görülmüþtür. Hani , geçen yýl ameliyat olamayacak hasta gözü ile bakýlan tonaj… Ýþletme masraflarý bu yýl 7500 Amerikan Dolarý/gün’e çýkan Cape Size gemilerin son üç ay ortalama günlük kazancý 33.000 Amerikan Dolarý olmuþtur. Bu da senede 9 milyon dolar yapar ki, 160 milyon dolarlýk bir geminin amortismanýný rahatlýkla karþýlayabilir. Panamaxlar 7/13000 Amerikan Dolarý/gün, Handymax’ler 10500 Amerikan Dolarý/gün kazandýlar. Dikkatinizi çekerim; iþletme masraflarý çýktýktan sonra.  Burada Çin’in dökme ithalatýndaki olaðanüstü artýþa teþekkür etmek lazým, dökmeci marketi 2008’deki çöküþü atlattý ve fena gitmiyor.

Büyük tankerler iyi çalýþtý
-------------------------------  
VLCC ve Suezmax tankerler iþletme masraflarý çýktýktan sonra günde 14 bin dolar kazandýlar. 80 milyon dolarlýk bir geminin amortismanýný karþýlamak için, yeterli para… Ama daha küçük tonajlar iþletme masraflarýndan daha az para kazandýlar, yani kaybettiler… Aframax tankerler iþletme masraflarýnýn birkaç yüz dolar altýna çalýþtýlar ancak, ürün tankerleri günlük 7900 dolar olan iþletme giderlerine karþýn, günde 4300 dolar kazanç ile felaket bir çeyrek yýl geçirdi. Yani, kan akarcasýna para kaybettiler. Panamax tankerlerin de ürün tankerlerinden farklý bir yaný yoktu ve kaybedenler arasýna girdiler.

Konteyner gemilerinin ezilmesi ;
-------------------------------------  
2007 yýlýnda baþý ilk derde giren konteyner gemileri oldu ve hala da boðazlarýna kadar batmýþ durumdalar. Son üç ayda kazançlarý iþletme masraflarýnýn altýnda kaldý. 1000 TEU’luk bir gemi, günde 1000 dolar, 3300 TEU’luk bir gemi de günde 2600 dolar kaybetti. Analistler bu durumda konteyner gemileri navlunlarýnda yüzde 20’lik bir artýþýn getireceði kazancýn bile iþletme giderlerinin altýnda kalacaðýný düþünmekteler.

Coþku ve endiþe ;
--------------------      
Ekonomi cephesinde 2008 þoku,  yerini 1930 yýlýnda baþlayan krize düþülmemesinin verdiði rahatlamaya býraktý. Devlet müdahalesi bankalarý çöküþten kurtardý, bu arada kamu iþ programlarýna paralar aktarýldý. Deniz ticareti 2009 yýlýnda sadece %1.4 azaldý. Ancak , batý ekonomilerinin kýrýlganlýðý ve Çin’in büyümesinin bir daha tekrarý olmayacak özellikleri ( bu yýl Çin’in demir cevheri ve kömür ithalatý 2 katýna çýktý ) iyileþmenin ne kadar saðlýklý olacaðý sorusunu akla getiriyor. 2010 yýlýnda geçmiþ beþ senenin %5’lik yýllýk büyüme rakamlarýna dönüþü uzak bir ihtimal olarak gözüküyor.

Hala Cem Yýlmaz’ý taklit etmeye teþebbüs ediyor musunuz ?
-----------------------------------------------------------------------  
Peki, konu nasýl geliþecek ? 2002’de ticaret %2 düþtüðünde sipariþler 115 milyon deadweight idi, bugün 505 milyon deadweight. Bu sene 25 milyon deadweight yeni inþa sipariþine karþýlýk 30 milyon deadweight hurdaya gönderildi. 54 milyon deadweight tek cidarlý tankerlerin 2010 yýlýnda kullanýmdan kaldýrýlmasý ile 2010 senesinde hurdaya gönderme 2 katýna çýkabilir. Bu arada teslimlerde kaymalar oluyor. Seneye teslim edilmesi gereken 200 milyon deadweight var ama bunun yarýsýnýn teslim edilmesi daha akla yatkýn geliyor.

Görüldüðü gibi önümüzdeki yýllarda denizcileri zor günler bekliyor. Ancak unutulmamalý ki bunun en önemli nedeni denizcilerin ve Çin’in kontrol edilemeyen iþtahlarý. Burada denizcilerin elindeki tek koz  ‘’ kare as ‘’ ( Hastalýðýn Adý isimli yazýmda açýklamýþ idim) . Ýyi oynayabilirler, ancak karþýlarýnda kim var biliyoruz ; Çin. Elinde daha iyi kartlar olmasa her oyuna bu kadar girmez ve oyunu bu kadar yükseltmez idi. Her oyundaki gibi biri kaybedecek ! Umarýz bunlar denizciler olmaz.
Siz yine de, denizcilik marketinin geleceði hakkýnda sorulan sorularda aklýnýza Cem Yýlmaz’ý getirin, sakýn ola ki tahmin yapmaya teþebbüs etmeye bile etmeyin, saçmalarsýnýz.

( Bu yazýda Clarkson ve Lloyd araþtýrma servisi ekonomik verilerinden faydalanýlmýþtýr. )

(Yazarýn bu yazýsý, Marine Deal News'te de yayýnlanmýþtýr)