Yatýrýmlarýný yükseliþ dönemlerinde yapan denizciler hep kaybettiler ama hiç bu kadar kýsa sürede masadan kalkmamýþlardý...

Global mali krize baðlý olarak denizcilik marketinin içine düþtüðü zorlu ortamda, bana en fazla yöneltilen sorular; krizin yarattýðý çöküþün ne kadar süreceði ve bu krizin denizcilik seköründe daha önce yaþanmýþ diðer krizlerle karþýlaþtýrýlmasý üzerineydi.

Ýlk soruya verilebilecek bir cevap yok, olamaz da. Çünkü kontrol bir tek ülkenin elinde deðil artýk. Ancak, þu söylenebilir; bu krizin bir yýldan fazla sürmesi dünyanýn hiçbir ülkesine bir þey kazandýrmayacaðý gibi geri dönüþü mümkün olamayacak sýkýntýlarý da beraberinde getirecektir. Tarih bilgisi kuvvetli olanlar, 1930 yýlýndan sonraki 10 yýl içerisinde dünyada neler olup bittiðini çok iyi hatýrlayacaklar.

Ýkinci sorunun cevabýný bulmanýn yolu ise, son 30 sene içerisindeki kuru yük marketinde yaþanan üç büyük artýþýn karþýlaþtýrmasýndan geçiyor. Ýlk market yükselmesi 1973 yýlýnda baþladý ve 1975 yýlýna kadar sürdü, ikincisi 1979 yýlýndan 1982 yýlýna kadar sürdü ve üçüncüsü 2006 yýlýnda baþladý. Bu baðlamda Clarkson Araþtýrma Servisi’nin bu konuda yaptýðý çalýþmayý kendi bulgularýmýzla birlikte sizlerle paylaþmak istiyorum.

Çalýþmada, kuru yük marketin analizlerinin deðiþmez rotasý Amerika Körfezi ( US Gulf ) / Japonya esas alýnmýþ ve her döngünün endeksi 100’den baþlatýlmýþ.

“Kuru yük marketi 6 ay gibi kýsa bir sürede aþýrý bir düþüþ yaþadý. Daha doðru bir anlatýmla; pistin dýþýna çýktý”

Birinci yükseliþ; 1973 / 1975 yýllarý

Dünya ekonomisindeki kuvvetli bir iyileþme, 1973 baþlarýnda birinci artýþý tetiklemiþ ve yýl sonunda endeks neredeyse üç kat artarak 275’e çýkmýþtý. Ekim 1973’te tanker marketi çöktüðünde, kuru yük marketi 1974 yazýna kadar açýlmýþ olan akreditifler ve liman sýkýþýklýklarý sayesinde saðlam kalabildi. Düþüþ eðilimi 1974 yazýnda baþlamýþ ve 15 ay sonra endeks 100’e düþmüþtü.
 
Ýkinci yükseliþ; 1979 / 1982

Ýkinci yükseliþ de hýzlý büyüyen ve deniz ticaretini yüzde 7,5 büyüten dünya ekonomisiyle 1979 yýlýnda baþladý. Tonaj arzý ise yüzde 2,5 artmýþtý. (Bugün tonaj arzý  yüzde 50 artmýþtýr) Navlun endeksi iki katýndan fazla yükselerek ilk sene 225’e çýktý. Bu sefer yükseliþ daha uzun sürdü. 1979 petrol krizi dünya ekonomisini küçültmüþ ise de, petrol fiyatlarý yüzünden kömür talebi arttý. Endeks ikinci senenin sonunda 275’e yükseldi  ve 1981’e kadar sürdü. Ekonomik yavaþlama ve çelik talebinde düþüþ markette baskýn olmaya baþladý ama bu sefer düþüþ 18 ay sürdü ve endeks Aðustos 1982’de yeniden 100’ü vurdu.

Üçüncü yükseliþ; 2006 / 2008

Dünya ekonomisinde yaþanan rekor büyüme, liman sýkýþýklýklarý ve özellikle Çin’den artarak gelen demir cevheri ve çelik talebi yükseliþ için sahneyi hazýrladý. 2006 yýlýnda navlun endeksi 225’e çýkmýþtý.

 Nisan 2008’de endeks en yüksek noktaya ulaþarak 250’ye çýktý. Kiracýlar daha da yüksek navlun ödememek için yarýþa girmiþlerdi. Buraya kadarkiler geçmiþ döngülerle pek çok benzerlik taþýyordu, ama birdenbire olaylarýn gidiþi farklý bir yöne girdi. Geçmiþ döngülerde dibe vuruþ bir yýl ya da daha fazla sürerken bugünkü kuru yük marketi altý ay gibi kýsa bir sürede aþýrý bir düþüþ yaþadý ve bir anlamda pistin dýþýna çýktý.

Yükseliþler ayný hýzda gerçekleþse de iniþleri çok farklý oldu. En yumuþak iniþ 1979 / 1982 arasýnda kalan periyottaydý ve 18 ay sürdü. 1973 / 1975’teki yükseliþ daha hýzlý durdu ama yine de endekste 100’ü görmek iki yýla yakýn sürdü. 2006 / 2008 yükseliþi ise sadece beþ ay içerisinde baþladýðý yere gördü.

Yatýrýmlarýný yükseliþ dönemlerinde yapan denizciler hep kaybettiler ama hiç bu kadar kýsa sürede masadan kalkmamýþlardý. Böylesinin hiç görülmediði gibi.

*Yazarýmýzýn bu yazýsý "Marine Deal News" gazetesinden alýnmýþtýr.