Denizciler, 2008 yýlýna,  kendilerine sýkýntý yaratabilecek üç olumsuz beklenti ile girdiler. Bunlar ; artan petrol fiyatlarý , Amerika’da beklenen kredi krizi ve bu yýl içerisinde filoya katýlacak yeni gemilerin yaratacaðý ilave gemi arzý.

Ýlk yumruk mart ve haziran aylarýnda  petrol fiyatlarýndan geldi . 150 Dolar olan aðýr yakýtýn fiyatý mart ayýnda 300 Dolara Haziran ayýnda ise 600 Dolara çýkýverdi. Ancak Denizciler bunu hissetmedi ve hissetmesi için de bir neden yoktu çünkü  navlunlar tavan seviyesinde idi.

Ýkinci ve kuvvetli yumruk aðustos ayýnda Amerika’  dan geliyorum dedi demesine ancak kimse buna inanmadý ya da inanmak istemedi, neden istesin ki ? Son beþ yýlda öyle bir para kazanýlmýþtý ki , bunun rehaveti ile Amerika’nýn kredi krizine girdiðine inanmak bile istemediler. Ancak tatil dönüþü Eylül ayýnda kötü gerçekle karþý karþýya kaldýlar. Amerika’da tuhaf þeyler oluyordu, ünlü bankalar birbiri ardýna batýyordu ve kriz Avrupa’ya da sýçramýþtý. Her þey için artýk çok geçti.

Ünlü ekonomistler, bu yaþanan krizin ilk aþamasý olan mali krizde olduðumuzu, istihdam, yatýrým ve tüketim üzerindeki daraltýcý etkilerin dalga dalga geleceðini, ABD ve Avrupa’dan baþlayarak dünya ekonomisinde ciddi bir yavaþlama yaþanacaðýný ve iþsizliðin artacaðýný, bütün dünya ülkelerinde kredi hacminin daha dar ve maliyetli olacaðý bir döneme girileceðini ve bütün bunlarýn sonucunda istihdamýn azalarak üretimin yavaþlayacaðýný söylüyorlar ki katýlmamak mümkün deðil.

Krizin baþladýðý günden bu yana geçen yaklaþýk 45 gün içinde neler oldu ? Kýsaca özetlersek ; Üç majör dökme yük olarak adlandýrdýðýmýz demir cevheri, kömür ve tahýl taþýmacýlýðý yüzde  80 oranýnda azaldý, Baltic Dry Index (BDI) mayýs sonlarýnda 11793 rekor seviyesine ulaþtýktan sonra büyük bir hýzla yüzde 86 düþerek 2003 senesinden beri en düþük seviyesine geriledi, çelik saçýn fiyatý yüzde 50, kütük demir fiyatý ise yüzde 70 düþtü.  Endüstri lideri Arcelor-Mittal üretimini yüzde 20 azaltma kararý verdi, Amerika ve Rusya limanlarý akreditif açýlamadýðý için buðday deposu durumunda.

Geniþ anlamda arz ve talebin temelleri, filonun üretkenliði ile dengeleniyor. 1980 senesinden bugüne kadar dünya deniz taþýmacýlýðýný incelediðimizde her bir gemi deadweight ( geminin yük taþýma kapasitesi) inin bir yýl içerisinde 7.8 ton taþýdýðý görülecektir. Bu verimlilik (oran) 80 ortalarýnda denizcilikte yaþanan kriz, ilk Körfez Savaþý ve Asya finansal krizlerinde  düþüþ kaydetmiþ, ortalama 7.4 tona kadar gerilemiþ idi ve bugün çok hýzlý bir düþüþ gözleniyor. 2009 yýlýnda gelecek 160 milyon ve 2010 yýlýnda gelecek 400 milyon deadweight yeni tonaj dikkate alýndýðýnda deniz ticaretinin dengelenebilmesi için 2009 yýlýnda 500 milyon ton,2010 yýlýnda 750 milyon ton ve 2011 yýlýnda ise 450 milyon ton ilave yük talebinin markete gelmesi gerekiyor. Oysa Çin bugünden demir cevheri alýmýný 2010 yýlý için 300 milyon ton olarak açýkladý ki, bu tonaj 2008’in 200 milyon ton altýnda.

Tablo kötü ancak, bu denizcilerin ilk defa karþýlaþtýklarý bir durum deðil. Peki bu durumda denizcilerin aldýklarý önlemler neler dir ??   Bugüne kadar oluþan kriz dönemlerinde dört önlem alýnmýþtýr. Gemileri laid-up (emin bir yere demirleme ya da baðlama) etmek, daha düþük ve ekonomik süratlerde seyir talimatý vermek, yaþlý ve verimsiz gemileri hurdaya çýkarmak  ve yeni sipariþlerin iptali ve böylece olabildiðince çok kapasite marketten çekilmiþ olur.

Geçen hafta Zodiac Line sahip olduðu 20 adet cape-size gemi kaptanlarýna tahliyelerine müteakip ikinci bir talimata kadar emin bir bölgeye demirleme talimatý vererek laid-up yönünde ilk adýmý atmýþtýr. Uzakdoðu tersanelerine verilen yeni gemi sipariþlerinde son 30 gün içerisinde  ciddi iptaller yaþandýðý gelen haberler içerisinde.

Bu krizde ilginç bir geliþme yaþanýyor diðer krizlerden farklý olarak ; deniz ticaretinde ilk defa bir hafta içerisinde tek bir gemi satýlmadý , tek bir geminin fiyatý düþmedi, ilk defa dünyanýn denizcilik üzerine en ünlü ekonomist gazete ve dergileri iki haftadýr ikinci el gemi piyasasý hakkýnda bir yorum yapamadý. Bunu da þöyle okumak gerekiyor ; ya denizcilerin kýsa vadede bir beklentileri var ya da bu beþ yýl içerisinde çok ciddi paralar kazanýldý ve bu paralar denizcilerin bu markette saðlam durmalarýný saðlýyor. Düþük navlunlu baðlantýlar da denizcilerin panik içerisinde olduklarý þeklinde düþünülmemeli bu baðlamda.

Önümüzdeki kýþ için denizciler kazaklarýný hazýrlamýþ durumdalar, ancak þunu da unutmamak gerekir ki önümüzde çok soðuk geçecek birkaç kýþ var.

*Bu yazý Marine Deal News'de yayýnlandý.